Cái giá phải trả nếu Mỹ đổ bộ tấn công Iran
Tổng thống Mỹ Donald Trump mới đây đã huy động hàng nghìn lính thủy đánh bộ và một tàu tấn công đổ bộ tới Trung Đông. Diễn biến này làm dấy lên những quan ngại mới rằng Washington có thể đang tiến gần đến việc đưa bộ binh vào Iran. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo rằng một động thái như vậy, nếu xảy ra, có thể đặt Washington vào tình thế vô cùng khó khăn.
Gần bốn tuần sau khi phát động chiến dịch quân sự tấn công Iran, Tổng thống Mỹ Donald Trump mới đây bất ngờ tuyên bố Washington đang đàm phán với Tehran nhằm tìm kiếm một giải pháp toàn diện cho xung đột ở Trung Đông, đồng thời khẳng định rằng cuộc đàm phán đang đạt tiến triển. Tuy nhiên, trong khi nêu triển vọng tìm kiếm một giải pháp ngoại giao cho cuộc xung đột, ông chủ Nhà Trắng vẫn huy động hàng nghìn lính thủy đánh bộ và một tàu tấn công đổ bộ tới Trung Đông, đánh dấu cuộc điều động lực lượng mặt đất lớn nhất kể từ khi xung đột nổ ra.
Ba lực lượng, một chiến trường
Vào tuần cuối cùng của tháng 3, chiến dịch không kích chung giữa Mỹ và Israel nhằm vào cơ sở hạ tầng quân sự của Iran bắt đầu từ ngày 28/2, đã mở rộng thành cuộc triển khai lớn nhất của quân đội Mỹ đến khu vực Trung Đông kể từ Chiến tranh Iraq.
Theo Aljazeera, lực lượng Mỹ đang tăng cường tới vùng Vịnh bao gồm ba đơn vị, mỗi đơn vị có nơi xuất phát, lộ trình và thời gian khác nhau. Đơn vị đầu tiên là Nhóm Sẵn sàng Tấn công Đổ bộ Tripoli, bao gồm tàu tấn công đổ bộ thế hệ mới USS Tripoli của Hải quân Mỹ và Đơn vị Viễn chinh Thủy quân Lục chiến 31. Dài 261 mét và nặng 45.000 tấn, USS Tripoli có thể hoạt động như tàu sân bay nhẹ cho máy bay F-35B, trong khi đồng thời triển khai lính thủy quân lục chiến bằng đường không và đường biển. Tàu Tripoli được cho là đang chở lực lượng thuộc Đơn vị Viễn chinh Thủy quân Lục chiến 31. Đơn vị gồm khoảng 2.200 lính và thủy thủ, hoạt động cùng một tiểu đoàn tăng cường gồm pháo, xe đổ bộ và các đơn vị chuyên biệt. Được lệnh xuất phát từ Sasebo (Nhật Bản) vào ngày 13/3, Nhóm Sẵn sàng Tấn công Đổ bộ Tripoli dự kiến tiến vào khu vực phụ trách của CENTCOM vào cuối tuần này.
Đơn vị thứ hai của Mỹ đang tiến về Trung Đông là Nhóm Sẵn sàng Tấn công Đổ bộ Boxer, gồm tàu tấn công lớp Wasp USS Boxer và Đơn vị Viễn chinh Thủy quân Lục chiến 11, đóng tại Nam California, Mỹ. Nhóm Boxer mang theo Đơn vị Viễn chinh Thủy quân Lục chiến 11, gồm khoảng 2.200 lính thủy quân lục chiến và thủy thủ, là đơn vị có kinh nghiệm chiến đấu dày dạn ở vùng Vịnh. Rời San Diego từ ngày 19 đến 20/3, nhóm dự kiến sẽ di chuyển khoảng 22.200 km và tới khu vực chiến sự sớm nhất vào giữa tháng 4.
Đơn vị thứ ba là khoảng 2.000 binh sĩ thuộc Lực lượng Ứng phó Nhanh của Sư đoàn Dù 82, đóng tại Bắc Carolina. Là lực lượng nòng cốt của Lục quân Mỹ, Sư đoàn Dù 82 có khoảng 3.000 binh sĩ, có thể triển khai bất cứ đâu trên thế giới trong 18 giờ. Đơn vị cấp lữ đoàn này là lực lượng xâm nhập chính, được huấn luyện để tiến hành tấn công bằng dù, chiếm sân bay và giữ địa bàn cho lực lượng tiếp theo.
Hai nhóm thủy quân lục chiến sẽ bổ sung khoảng 4.500 lính và thủy thủ cho Mỹ tại khu vực. Kết hợp với lực lượng Sư đoàn Dù 82, gần 7.000 binh sĩ đã được triển khai kể từ khi xung đột bắt đầu.
Chưa dừng lại ở đó, ngày 26/3, truyền thông Mỹ dẫn lời các quan chức quốc phòng nước này cho biết, chính quyền Tổng thống Donald Trump còn đang xem xét triển khai thêm 10.000 binh sĩ tới khu vực, nhằm mở rộng các lựa chọn quân sự cho ông Trump, trong bối cảnh ông cân nhắc khả năng tiến hành đàm phán hòa bình với Iran. Theo nguồn tin, quyết định cuối cùng có thể được đưa ra trong tuần tới.
Những lựa chọn của Mỹ
Mặc dù đến nay chưa có chiến dịch trên bộ nào được thông qua, nhưng sự hội tụ của lực lượng đổ bộ Thủy quân lục chiến Mỹ, lực lượng nhảy dù tinh nhuệ của Lục quân và một cấu trúc chỉ huy cấp sư đoàn đánh dấu sự mở rộng đáng kể các lựa chọn quân sự của Mỹ tại Trung Đông. Chưa rõ các binh sĩ mới sẽ được triển khai cụ thể tại đâu, nhưng theo các nguồn tin, họ có thể được bố trí tại các vị trí đủ gần để tấn công Iran, bao gồm cả đảo Kharg - trung tâm xuất khẩu dầu mỏ chiến lược của nước này. Động thái trên diễn ra khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tiếp tục theo đuổi mục tiêu mở lại eo biển Hormuz - tuyến hàng hải vận chuyển khoảng 20% sản lượng dầu mỏ toàn cầu - với tuyên bố sẽ thực hiện dù “có hay không có” sự ủng hộ của đồng minh.
Những ngày gần đây, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã nói rõ rằng ông muốn nhanh chóng chấm dứt chiến tranh, dù ông chưa chắc chắn làm thế nào để đạt được điều đó. Sau khi đe dọa ném bom các nhà máy điện của Iran hồi tuần trước, ông Trump đã nhượng bộ, nói rằng ông đã nhận được tín hiệu cho thấy các quan chức Iran hiện đã sẵn sàng đàm phán.
Hôm 26/3, ông tiếp tục gia hạn thời gian, tuyên bố sẽ tạm hoãn việc nhắm mục tiêu vào cơ sở hạ tầng năng lượng của Iran đến ngày 6/4 với hy vọng đạt được tiến triển tại bàn đàm phán. Tuy nhiên, vẫn chưa rõ những nỗ lực đó sẽ mang lại kết quả như thế nào. Bản đề xuất hòa bình 15 điểm do phía Mỹ soạn thảo đã nhanh chóng bị Iran bác bỏ, trong khi các yêu cầu của chính quyền Iran - bao gồm bồi thường thiệt hại chiến tranh - được coi là không thể chấp nhận đối với Washington. Và trong khi ông Trump tiếp tục khẳng định rằng các cuộc đàm phán “đang diễn ra rất tốt”, ông lại liên tục đe dọa sẽ tăng cường các cuộc tấn công nhằm buộc Iran phải đầu hàng nếu nước này không hợp tác.
"Tổng thống Trump không hề nói suông và ông ấy sẵn sàng gây ra hậu quả nghiêm trọng. Iran không nên mắc sai lầm thêm lần nào nữa. Nếu Iran không chấp nhận thực tế hiện tại, nếu họ không hiểu rằng họ đã bị đánh bại về mặt quân sự và sẽ tiếp tục bị đánh bại, Tổng thống Trump sẽ đảm bảo rằng họ sẽ phải hứng chịu những đòn giáng mạnh hơn bao giờ hết".
Bà Karoline Leavitt - Thư ký Báo chí Nhà Trắng.
Mỹ hiện vẫn chưa xác nhận việc họ có kế hoạch tiến hành một chiến dịch trên bộ hay không, nhưng cũng không loại trừ khả năng này. Theo Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt, các chiến dịch trên bộ “hiện không nằm trong kế hoạch”, nhưng Tổng thống Trump vẫn để ngỏ mọi lựa chọn.
Trong một tháng qua, Mỹ và Israel đã tiến hành các cuộc không kích dữ dội vào Iran, khiến nhiều lãnh đạo cấp cao của nước này thiệt mạng. Tuy nhiên, điều đó chỉ càng khiến Iran thêm quyết tâm củng cố quyền kiểm soát đất nước. Tehran cũng siết chặt kiểm soát eo biển Hormuz, chặn đứng dòng chảy dầu mỏ từ Vịnh Ba Tư và đẩy thị trường năng lượng toàn cầu vào một cuộc khủng hoảng ngày càng trầm trọng.
Trong bối cảnh ấy, theo giới quan sát, chỉ còn lại một số ít lựa chọn để vừa đảm bảo an ninh eo biển, vừa thúc đẩy lợi ích của Mỹ ở Iran đủ để ông Trump tuyên bố chiến thắng một cách thuyết phục, trong đó, hầu hết các lựa chọn đều có thể cần đến quân đội.
Theo CNN, các quan chức Mỹ đã tranh luận về những ý tưởng khác nhau để thu giữ uranium đã được làm giàu vẫn còn chôn giấu bên trong các cơ sở hạt nhân của Iran - một nhiệm vụ mà một số người tin rằng có thể mang lại cho ông Trump chiến thắng rõ ràng mà ông cần để chấm dứt chiến tranh.
Ngoài ra, họ cũng xem xét khả năng giành quyền kiểm soát eo biển Hormuz hoặc chiếm giữ các hòn đảo chiến lược khác gần eo biển nhằm làm suy yếu khả năng đe dọa của Iran đối với các tàu chở dầu đi qua tuyến đường thủy này.
Các quan chức Mỹ cũng vạch ra các phương án để chiếm đảo Kharg - “trái tim dầu mỏ”, nơi xử lý khoảng 90% lượng dầu thô xuất khẩu của Iran, hoặc cho phép một cuộc không kích nhằm xóa sổ hoàn toàn cơ sở hạ tầng dầu mỏ của hòn đảo này.
Một quan chức Nhà Trắng cho biết, các quan chức Lầu Năm Góc tin rằng việc chiếm đảo Kharg nói riêng sẽ “làm suy yếu hoàn toàn” Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran, từ đó có thể mở đường cho việc chấm dứt chiến tranh một cách dứt khoát. Và nếu những nỗ lực ngoại giao gần đây của ông Trump thất bại, một số cố vấn và quan chức tình báo của ông đã lập luận riêng rằng cần phải có quân đội để buộc Iran ngồi vào bàn đàm phán một cách hiệu quả.
Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth hôm 19/3 cho rằng, các cuộc tấn công vào năng lực quân sự của Iran trên đảo Kharg sẽ giúp Mỹ kiểm soát vận mệnh của đất nước này.
"Iran biết rằng khi chúng ta tấn công đảo Kharg và nhắm vào các năng lực quân sự vận chuyển hàng hóa, đó là thứ duy nhất chúng ta nhắm đến, thì chúng ta có thể giữ lại bất cứ thứ gì. Quân đội Mỹ sẽ kiểm soát vận mệnh của đất nước đó".
Ông Pete Hegseth - Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ.
Cái giá phải trả
Một số nhà quan sát cho rằng, bất kỳ chiến dịch trên bộ nào của Mỹ tại Iran, dù có quy mô hạn chế, thì nhiều khả năng cũng bắt đầu bằng việc giành ưu thế trên không và vô hiệu hóa hệ thống phòng không của Iran để máy bay và các phương tiện hỗ trợ có thể tiếp cận mục tiêu một cách an toàn. Các lực lượng triển khai nhanh như Sư đoàn Dù 82 có thể được giao nhiệm vụ kiểm soát các điểm tiếp cận ban đầu, bao gồm sân bay hoặc các khu vực tập kết. Sau đó, những đơn vị chuyên trách của Hải quân hoặc Lực lượng Đặc nhiệm Lục quân Mỹ sẽ thực hiện các nhiệm vụ nhạy cảm nhất trên thực địa. Sau khi hoàn thành nhiệm vụ, lực lượng tham gia nhiều khả năng sẽ nhanh chóng triển khai kế hoạch rút quân để rời khỏi Iran trong thời gian ngắn. Mặc dù vậy, cũng có ý kiến cho rằng một cuộc đổ bộ vào Iran sẽ vô cùng khó khăn và gần như bất khả thi nếu xét từ các khía cạnh quân sự, địa lý và chính trị.
Iran có diện tích lớn gấp khoảng 4 lần Iraq và sở hữu địa hình đồi núi hiểm trở, khiến bất kỳ chiến dịch quân sự trên bộ nào cũng đối mặt với nhiều thách thức. James Webb, một chuyên gia tư vấn về an ninh quốc gia và chính trị từng phục vụ tại Iraq với tư cách là lính bộ binh Thủy quân lục chiến Mỹ cảnh báo rằng, địa hình đồi núi của Iran có thể là một cơn ác mộng về hậu cần đối với việc triển khai lực lượng trên bộ.
Còn Giáo sư Ata Atun, một học giả tại Đại học Girne American nhận định: “Nếu lực lượng Mỹ đặt chân đến Iran, một quốc gia chủ yếu là đồi núi, họ chỉ có thể đạt được thành công ở một số khu vực ven biển nhất định - nơi mật độ dân số tương đối thấp. Việc quân đội Mỹ tiêu diệt lực lượng vũ trang Iran rồi sau đó chiếm đóng đất nước này thông qua các chiến dịch phối hợp trên không và trên bộ dường như là điều không khả thi”.
Các nhà phân tích cũng cảnh báo rằng, bất kỳ hoạt động triển khai quân sự nào trên mặt đất đều có thể gây ra phản ứng dữ dội từ phía Iran và có thể lôi kéo toàn bộ mạng lưới lực lượng ủy nhiệm khu vực của Iran vào cuộc.
Từ ngày 28/2, Iran đã nhắm mục tiêu vào các mục tiêu quân sự của Mỹ trên khắp vùng Vịnh và tấn công cơ sở hạ tầng ở Iraq, Bahrain, Kuwait, Qatar, Saudi Arabia và Oman.
Tư lệnh Lục quân Iran, Chuẩn tướng Ali Jahanshahi ngày 26/3 cảnh báo rằng, kẻ thù của Iran phải hiểu rằng một cuộc chiến trên bộ sẽ “nguy hiểm và tốn kém hơn”. Trong chuyến thị sát biên giới quốc gia, ông Jahanshahi nhấn mạnh rằng. từng tấc đất lãnh thổ Iran đều đang được bảo vệ, các binh sĩ Iran đang theo dõi mọi động thái của kẻ thù và sẵn sàng cho bất kỳ tình huống nào. Cùng ngày, một nguồn tin quân sự Iran cho biết, Iran đã huy động hơn một triệu quân để chuẩn bị cho một cuộc đổ bộ tiềm tàng.
Theo giới quan sát, một cuộc chiến kéo dài với Iran sẽ rất khó khăn đối với Mỹ. Mặc dù Washington có đủ phương tiện chiến thuật và nhân lực để triển khai bộ binh tại Iran, nhưng các binh sĩ được triển khai có thể sẽ phải đối mặt với các cuộc tấn công thường xuyên, thương vong và những thất bại chiến lược.
"Tôi chắc chắn rằng Mỹ có thể đổ bộ vào Iran. Nhưng tôi lo ngại hơn về một chiến dịch dài hạn. Mỗi bước đi trên con đường này, Mỹ sẽ phải hứng chịu một số thương vong và những gì các tướng lĩnh nghĩ rằng sẽ mất một tuần đột nhiên có thể kéo dài một hoặc hai tháng".
Ông John Byrnes - Giám đốc chiến lược của Tổ chức Concerned Veterans For America.
Bỏ qua những khó khăn về hậu cần chiến trường, những vấn đề chiến lược lớn hơn đối với Mỹ đang bị đe dọa. Liên quan đến việc chuyển hướng khí tài và đạn dược từ các địa điểm trọng yếu để duy trì nỗ lực chiến tranh, Mỹ đang cho thấy dấu hiệu của sự dàn trải quá mức.
Bà Virginia Burger - Trung tâm Thông tin Quốc phòng Mỹ cho hay: “Mỹ đang chuyển các hệ thống đánh chặn tên lửa THAAD từ Hàn Quốc sang Trung Đông, phải không? Đó là một bước đi lớn ra khỏi khu vực. Liệu điều này có làm suy yếu khả năng ứng phó với bất kỳ tình huống nào khác, đặc biệt là ở Thái Bình Dương hay không?”.
Mặt khác, bất kỳ kế hoạch đổ bộ nào của Mỹ vào Iran - ngay cả trong một nhiệm vụ hạn chế - đều có thể gây ra những rủi ro chính trị đáng kể cho Tổng thống Mỹ Donald Trump, trong bối cảnh sự ủng hộ của công chúng Mỹ đối với cuộc chiến tại Iran hiện ở mức thấp. Một cuộc thăm dò dư luận do CNN thực hiện ngay sau khi xung đột nổ ra cho thấy, 60% người Mỹ phản đối việc triển khai bộ binh tới Iran, trong khi chỉ có 12% số người được hỏi ủng hộ kế hoạch này.
Hơn một năm trước, ông Donald Trump trở lại Nhà Trắng với một cam kết rất dễ chạm tới tâm lý cử tri Mỹ: không phát động thêm chiến tranh và không kéo nước Mỹ vào những cuộc can dự quân sự tốn kém ở bên ngoài. Tuy nhiên, giờ đây chiến dịch quân sự nhằm vào Iran cuối tháng 2/2026 đã khiến chính lời hứa ấy trở thành điểm dễ bị phản công nhất về chính trị. Khi giá năng lượng leo thang, rủi ro lạm phát quay lại và binh sĩ Mỹ bắt đầu hứng chịu thương vong, vị Tổng thống thứ 47 của nước Mỹ đang phải đối mặt với một canh bạc chính trị cực lớn, đặc biệt là khi cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ sẽ diễn ra vào tháng 11 năm nay.
