Chiều cuối năm ở nhà mẹ
Cuối năm, giữa guồng quay tổng kết và thưởng Tết, có những người lặng lẽ chạm ngưỡng mệt mỏi. Không phải ai cũng đủ sức đi tiếp. Đôi khi, dừng lại một chút chính là cách tự cứu lấy mình.
Tôi quyết định nghỉ việc vào những ngày cận Tết, khi nhận ra bản thân đã đi đến tận cùng của sự chịu đựng. Mọi thứ trong tôi lúc ấy giống như một khối thuốc nổ, chỉ chực chờ phát nổ nếu còn tiếp tục gồng mình “nhẫn nhịn thêm chút nữa” - như lời khuyên quen thuộc của rất nhiều người.
Giữa vòng xoáy cơm áo gạo tiền, giữa những con số thưởng Tết đầy cám dỗ, và cả nỗi lo về một thị trường lao động đang đóng băng, tôi đã chọn cách buông tay. Tôi nộp đơn xin nghỉ việc, mang theo một cảm giác rất lạ: nhẹ bẫng, nhưng cũng mơ hồ hoang mang.
Ban đầu, tôi định giấu mẹ. Tôi sợ mẹ lo. Nhưng rồi, trong một phút yếu lòng của buổi tối hôm ấy, tôi khẽ nói qua điện thoại: “Con nghỉ việc rồi mẹ ạ…” Đầu dây bên kia là một khoảng lặng rất dài. Sau đó, mẹ thở khẽ. Giọng mẹ chậm rãi, mềm như một cái vuốt nhẹ: “Không sao con ạ. Về nhà sớm nghỉ ngơi con nhé.”
Tôi hiểu mẹ. Và mẹ cũng hiểu quá rõ đứa con gái duy nhất này. Sinh ra trong một gia đình thuần nông còn nhiều thiếu thốn, tôi vẫn luôn được mẹ chở che như một báu vật, chưa từng để tôi chịu một phần thiệt thòi nào.
Ngày hôm sau, tôi bắt xe về nhà. Nắng cuối năm nhàn nhạt, rây những vệt vàng mỏng manh xuống cánh đồng quê bảng lảng sương giăng. Giữa những luống rau xanh ngắt, bãi ngô rì rào gió thổi, dáng mẹ nhỏ thó hiện lên lạc lõng. Nhìn mẹ lom khom trên mảnh đất mặn, tim tôi chợt thắt lại. Một nhịp rất khẽ, nhưng đủ đau để tôi hiểu hết sự hi sinh lặng lẽ của mẹ suốt bao năm.
Đã lâu rồi tôi không còn đi trên cánh đồng quê - nơi thảo thơm, đồng nội nuôi tôi lớn lên từ những ngày chăn trâu cắt cỏ, đi cấy, đi gặt, bắt cua, bắt ếch. Tôi nhớ những ngày cuối năm, khi cánh đồng xanh mướt một màu hy vọng, thứ màu xanh có thể xoa dịu mọi vết xước của kẻ tha hương.
Tôi bước chậm trên con đường đê quen thuộc, hít căng lồng ngực mùi bùn đất nồng nồng hoà với hương cỏ mật. Hóa ra bấy lâu nay, tôi mải mê chạy theo những con số, những báo cáo, những áp lực vô hình, mà quên mất rằng mình cũng có một “khoảng trời riêng” bình yên đến thế để trở về.
Tôi từng nghĩ, rời bỏ công việc ngay ngưỡng cửa năm mới là một thất bại. Tôi sợ cảm giác trống rỗng khi không có bảng lương, sợ ánh mắt dò xét của người đời, sợ cái danh xưng “thất nghiệp” bám theo mình trong những ngày Tết.
Nhưng khi đứng giữa cánh đồng lộng gió, nhìn bóng lưng mẹ thong dong tưới rau, tôi chợt nhận ra mình đã nhầm. Điều tồi tệ nhất không phải là không có việc làm. Điều tồi tệ nhất là có đủ mọi thứ, mà lại không còn một tâm hồn đủ yên để cảm nhận sự bình an.
Tôi bước lại gần mẹ. Nghe tiếng chân trên nền đất khô, mẹ ngẩng lên, nheo đôi mắt đã hằn vết chân chim nhìn tôi. Mẹ không hỏi lý do nghỉ việc. Không nhắc đến tiền nong hay tương lai. Mẹ chỉ cười, nụ cười hiền như nắng chiều: “Sâu dưới ruộng có ít cua đồng ngon lắm. Tối mẹ nấu canh rau đay cho mà ăn. Đi làm xa chắc chẳng mấy khi được bát canh đúng vị quê mình.”
Sống mũi tôi cay xè. Thế giới ngoài kia có thể đòi hỏi tôi phải mạnh mẽ, phải thành công, phải chịu đựng thêm nữa. Nhưng với mẹ, tôi chỉ cần là đứa con gái biết ăn ngon, ngủ kỹ và mỉm cười. Bao gánh nặng ngàn cân trên vai, bỗng nhẹ tênh chỉ bằng một lời mẹ gọi ăn cơm tối.
Chiều muộn, nắng tắt sau rặng tre. Khói bếp nhà ai bảng lảng bay lên, quyện với sương tạo thành mùi hương rất riêng của làng quê. Tôi cùng mẹ gánh những rổ rau cuối cùng về nhà. Trong căn bếp nhỏ ám mùi khói củi, tiếng lửa tí tách hoà với giọng mẹ kể chuyện làng, chuyện xóm.
Tôi hiểu ra rằng: dừng lại lúc này không phải là thất bại. Đó là một quãng nghỉ cần thiết để tôi tìm lại chính mình. Hạnh phúc, đôi khi, không nằm ở những khoản thưởng cuối năm, mà ở hơi ấm từ đôi bàn tay gầy của mẹ, và bát canh cua nồng đượm vị quê hương.
Đêm ấy, tôi ngủ một giấc thật sâu. Không mộng mị, không lo âu. Sáng mai, tôi sẽ cùng mẹ đi chợ Tết sớm, mua vài nhành hoa, ít bánh mứt. Khó khăn ngoài kia vẫn còn đó. Nhưng tôi biết, sau kỳ nghỉ này, mình sẽ đủ sức để bắt đầu lại - bởi tôi đã được tưới mát bằng tình yêu vô điều kiện của mẹ, trong những chiều cuối năm yên ả.
Có những lúc trong đời, ta cần cho phép mình dừng lại. Không phải để trốn chạy, mà để trở về - nơi có mẹ, có bếp lửa, có một bát canh quê và một vòng tay không đòi hỏi ta phải trở nên xuất sắc.
Ninh Lê
