Đàm phán Mỹ - Iran chưa mang lại kết quả đột phá
Ngày 6/2, Mỹ và Iran đã kết thúc hai vòng đàm phán gián tiếp tại Oman nhằm tháo gỡ bế tắc liên quan đến chương trình hạt nhân của Tehran.
Mặc dù giới chức cả hai bên sau đó đều đưa ra đánh giá tích cực, nhưng theo giới quan sát, cuộc đàm phán vẫn chưa mang lại kết quả đột phá nào. Trong bối cảnh hai bên vẫn còn bất đồng sâu sắc về phạm vi đàm phán và Mỹ tiếp tục gia tăng sức ép quân sự đối với Iran, nỗ lực ngoại giao vẫn có nguy cơ đổ vỡ, làm dấy lên lo ngại về một cuộc đối đầu mới ở Trung Đông.
Đây là cuộc đàm phán đầu tiên được tổ chức giữa Iran và Mỹ kể từ khi Washington và Israel tiến hành các cuộc tấn công quân sự vào các cơ sở hạt nhân Iran năm ngoái. Cuộc đàm phán được tiến hành theo hình thức gián tiếp, do Ngoại trưởng Oman làm trung gian. Phát biểu sau khi đàm phán kết thúc, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết: “Chúng tôi cũng đã có những cuộc đàm phán rất tốt về Iran. Iran dường như rất muốn đạt được một thỏa thuận và điều đó là đúng. Lần trước họ có thể đã quyết định không làm vậy, nhưng tôi nghĩ lần này có lẽ họ cảm thấy khác. Chúng ta sẽ xem thỏa thuận đó là gì, liệu nó có khác với lần trước hay không.”
Trong khi đó, Bộ trưởng Ngoại giao Iran Seyed Abbas Araghchi nhận định, các cuộc đàm phán gián tiếp giữa Iran và Mỹ tại Oman là “một khởi đầu tốt đẹp”. Hai bên nhất trí sẽ tiếp tục đàm phán trong tương lai.
Ông Abbas Araqchi, Bộ trưởng Ngoại giao Iran cho biết: “Tôi nghĩ rằng cuộc đàm phán của chúng tôi với phái đoàn Mỹ đã diễn ra trong bầu không khí tốt đẹp. Chúng tôi đã có thể trao đổi quan điểm, bày tỏ những lo ngại và lợi ích của mình về một thỏa thuận khả thi giữa hai bên về vấn đề hạt nhân. Tôi nghĩ đó là một khởi đầu tốt, một sự khởi đầu thuận lợi, và bây giờ chúng tôi phải trở về nước để thảo luận vấn đề này với cấp trên và giải thích những gì đã xảy ra trong các cuộc đàm phán này, và chúng tôi sẽ quyết định cho vòng tiếp theo”.
Bất chấp những mô tả tích cực này, giới quan sát cho rằng cuộc đàm phán đã không mang lại kết quả đột phá. Dù cả hai phía đều bày tỏ sẵn sàng khôi phục con đường ngoại giao, nhưng vẫn chưa rõ phạm vi của các cuộc đàm phán. Trước các cuộc gặp, các quan chức Iran khẳng định họ chỉ muốn thảo luận các vấn đề liên quan đến chương trình hạt nhân. Các vấn đề khác như chương trình tên lửa đạn đạo, các lực lượng ủy nhiệm của Iran tại khu vực và tình trạng bất ổn trong nước đều nằm ngoài phạm vi thảo luận. Trong khi đó, Mỹ đã yêu cầu một loạt các cuộc thảo luận rộng hơn, bao gồm tên lửa đạn đạo, sự ủng hộ của Iran đối với các nhóm vũ trang trong khu vực, và phản ứng của Iran đối với các cuộc biểu tình gần đây.
Những khác biệt này làm dấy lên lo ngại Tổng thống Trump có thể vẫn thực hiện các lời đe dọa tấn công Iran trong bối cảnh Hải quân Mỹ đang tăng cường hiện diện quân sự gần Iran. Sau khi triển khai một hạm đội do tàu sân bay USS Abraham Lincoln dẫn đầu đến Trung Đông trong những tuần gần đây, ngày 6/2, ông Trump tiếp tục tuyên bố một “hạm đội lớn” của Mỹ đang hướng về Iran và sẽ sớm đến khu vực.
Trong nỗ lực gia tăng sức ép kinh tế đối với Tehran, ngày 6/2, nhà lãnh đạo Mỹ đã ký sắc lệnh áp đặt mức thuế bổ sung 25% đối với bất kỳ quốc gia nào có hoạt động làm ăn với Iran. Mỹ cũng công bố các biện pháp trừng phạt mới đối với dầu mỏ của quốc gia Hồi giáo.
Lâu nay, Iran luôn khẳng định chương trình của nước này hoàn toàn mang tính chất hòa bình, nhấn mạnh rằng quyền làm giàu uranium trên lãnh thổ Iran là không thể thương lượng. Tehran cũng tuyên bố, bất kỳ cuộc tấn công nào của Mỹ vào Iran sẽ không nhận được sự “kiềm chế” tương tự như hồi mùa hè năm ngoái.
Theo giới quan sát, Iran đang nắm trong tay một số “lá bài” trong trường hợp chiến tranh nổ ra với Mỹ hoặc Israel. Người ta tin rằng nước này sở hữu hàng nghìn tên lửa và máy bay không người lái có thể tấn công quân đội và các mục tiêu của Mỹ ở Trung Đông.
Ngoài ra, Iran cũng có thể huy động một mạng lưới rộng lớn các lực lượng ủy nhiệm trên khắp khu vực tấn công Israel và các căn cứ của Mỹ, đồng thời làm gián đoạn hoạt động vận chuyển hàng hóa ở eo biển Hormuz, một tuyến đường thủy hẹp nơi hơn 1/5 lượng dầu mỏ và một phần lớn khí đốt tự nhiên hóa lỏng của thế giới đi qua. Điều này có thể gây ra những chấn động trên toàn thế giới.
