ĐÀI PHÁT THANH
& TRUYỀN HÌNH HÀ NỘI

Hà Nội vừa ký kết hợp tác toàn diện với hai đại học lớn nhất cả nước – Đại học Bách khoa Hà Nội và Đại học Quốc gia Hà Nội. Nghe qua, đây có thể được xem như một thỏa thuận hợp tác quen thuộc giữa chính quyền và nhà trường. Nhưng nếu đặt trong bối cảnh Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, thì câu chuyện này lớn hơn nhiều. Hà Nội đang chính thức đặt các đại học vào vai trò hạt nhân của mô hình tăng trưởng mới.

Thủ đô hiện có tới 97 cơ sở giáo dục đại học, quy mô khoảng 800.000 sinh viên. Đây là mật độ đại học cao bậc nhất cả nước. Nhưng nhiều năm qua, nguồn lực tri thức khổng lồ này chủ yếu tồn tại trong không gian học thuật, chưa thực sự gắn chặt với các bài toán phát triển đô thị. Nghị quyết 57 đã thay đổi cách nhìn: khoa học công nghệ không còn là “phần hỗ trợ”, mà phải trở thành yếu tố chi phối cách tổ chức sản xuất, quản trị và phát triển thành phố. Và để làm được điều đó, Hà Nội cần các đại học không chỉ đào tạo, mà phải tham gia trực tiếp vào kiến tạo tương lai đô thị.

Trong mô hình mới, thành phố đóng vai “nhạc trưởng”: tạo thể chế, đặt hàng nhiệm vụ, mở không gian thử nghiệm, chia sẻ rủi ro. Đại học là nơi sinh ra tri thức, công nghệ và nhân lực chất lượng cao. Doanh nghiệp là bên đưa sản phẩm ra thị trường. Mô hình “ba nhà” vì vậy được đẩy thêm một bước. Không dừng ở khẩu hiệu hợp tác, mà đi vào các chương trình nghiên cứu, chuyển giao công nghệ và giải quyết vấn đề thực tế của Hà Nội.

Đại học Bách khoa Hà Nội xác định rõ các hướng nghiên cứu ưu tiên gắn trực tiếp với nhu cầu đô thị: dữ liệu lớn và hệ thống thông minh, năng lượng bền vững, môi trường, vật liệu mới, công nghệ y sinh. Đại học Quốc gia Hà Nội, với vai trò đại học nghiên cứu đa ngành, cam kết chuyển các thỏa thuận hợp tác thành nhiệm vụ cụ thể: đào tạo nhân lực, tư vấn chính sách, chuyển giao công nghệ phục vụ quản lý và phát triển Thủ đô.

Điểm đáng chú ý là kế hoạch phát triển Khu đô thị Đại học Quốc gia Hà Nội tại Hòa Lạc theo mô hình Technopolis. Đây là một tổ hợp tích hợp “năm trong một”: đào tạo tài năng, nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo, đô thị đại học thông minh và mô hình hợp tác công tư. Đây không chỉ là xây thêm giảng đường hay ký túc xá, mà là tham vọng hình thành cực tăng trưởng tri thức phía Tây Hà Nội.

Song song, hàng loạt phòng thí nghiệm dùng chung và trung tâm nghiên cứu xuất sắc đang được xây dựng, tập trung vào các lĩnh vực rất cụ thể: công nghệ gen, tế bào gốc, bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, Internet vạn vật. Những lĩnh vực này không còn xa rời thực tiễn, mà được hướng vào các bài toán rất “đô thị”: chống ngập, bảo vệ môi trường, quản lý giao thông thông minh, vận hành thành phố số.

Ở phía Đại học Bách khoa Hà Nội, danh mục công nghệ chiến lược cũng được xác định rõ: trí tuệ nhân tạo ứng dụng, bản sao số phục vụ quản lý đô thị, bán dẫn, năng lượng bền vững, vật liệu tiên tiến, công nghệ sinh học và y sinh. Đây là những nền tảng cốt lõi nếu Hà Nội thực sự muốn chuyển từ mô hình tăng trưởng dựa vào đất đai và xây dựng, sang mô hình dựa vào tri thức và công nghệ.

Ở tầm chiến lược, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Hà Nội Nguyễn Văn Phong khẳng định: Các trường đại học, viện nghiên cứu và đội ngũ nhà khoa học là nguồn lực quan trọng. Việc Hà Nội chủ động hợp tác toàn diện với các trường đại học lớn trên địa bàn cho thấy một bước chuyển quan trọng trong tư duy phát triển: Từ quản lý sang kiến tạo, từ hỗ trợ sang đặt hàng, từ nghiên cứu hàn lâm sang giải quyết bài toán thực tiễn.

Tất nhiên, từ ký kết đến kết quả là một chặng đường dài. Hợp tác sẽ chỉ thực sự có ý nghĩa nếu thành phố dám đặt hàng rõ ràng, đại học dám bước ra khỏi “vùng an toàn học thuật”, và doanh nghiệp dám đầu tư thương mại hóa sản phẩm nghiên cứu.

Trong cuộc cạnh tranh giữa các đô thị lớn, nơi nào biến được đại học thành nguồn lực phát triển thật sự, nơi đó sẽ đi nhanh hơn. Hà Nội đang đặt niềm tin vào vào điều đó.