ĐÀI PHÁT THANH
& TRUYỀN HÌNH HÀ NỘI

Hiến tạng sau khi qua đời là một nghĩa cử cao đẹp, góp phần hồi sinh sự sống cho nhiều người bệnh. Thế nhưng, phía sau những ca ghép thành công ấy là những gia đình ở lại, vẫn từng ngày học cách đối diện với mất mát, thiếu vắng và cả những áp lực vô hình từ dư luận xã hội.

Ở lại sau nghĩa cử

Ở đâu đó, những nhịp tim vẫn đang bền bỉ đập, những lá phổi vẫn căng đầy hơi thở, những sự sống đã được hồi sinh từ một cuộc chia ly. Nhưng trong những ngôi nhà nhỏ lặng im, vẫn còn những khoảng trống không gì có thể lấp đầy.

Trong đó, một vụ tai nạn bất ngờ đã khiến chồng của chị Nguyễn Thị Hiền (xã Đông Anh, Hà Nội) ra đi, để lại chị cùng hai đứa con thơ. Từ giây phút ấy, mọi gánh nặng mưu sinh, mọi lo toan cho hai bên gia đình đều dồn lên đôi vai gầy của chị Hiền. Vừa làm mẹ, vừa làm cha, chị học cách mạnh mẽ giữa những ngày thiếu vắng.

Hai năm sau ngày chồng mất, khi nhắc lại quyết định hiến tạng của anh, chị Hiền không hề hối hận. Bởi sâu thẳm trong trái tim người phụ nữ ấy là một niềm hạnh phúc, vì đâu đó quanh đây, trái tim anh vẫn đang đập, lá phổi anh vẫn đang thở và đôi mắt anh vẫn dõi theo ba mẹ con chị trên hành trình mỗi ngày bước tiếp.

Chị Hiền chia sẻ: "Con mình còn quá nhỏ, ở thời điểm hiện tại thì các cháu chưa biết điều gì đang xảy ra cả. Nhưng mà chỉ cần một vài năm nữa thôi, khi các bạn lớn thì sẽ cảm nhận được rằng, một phần cơ thể của bố vẫn còn đang hiện hữu ở trên hình hài của những người khác. Đó là điều tốt đẹp mà bố đã làm để giúp được rất nhiều người."

Nếu như với chị Hiền, nỗi đau là sự thiếu vắng thì với chị Nguyễn Thị Hồng Gấm, mất mát còn đi kèm những lời dị nghị. Sau quyết định hiến tạng chồng, chị không chỉ đối diện với nỗi đau riêng mình, mà còn phải gánh chịu những thông tin sai lệch, những ánh nhìn hoài nghi từ dư luận xung quanh.

Có những lúc, người phụ nữ ấy tưởng chừng không thể đứng vững. Nhưng vượt lên tất cả, chị vẫn chọn tin vào quyết định của mình. Bởi chị hiểu hơn ai hết, nếu còn sống, anh cũng sẽ đồng ý. Và ở đâu đó, từ những bộ phận trên cơ thể anh, nhiều sự sống đã được hồi sinh. Đó chính là niềm tin và trở thành điểm tựa để chị bước tiếp, kiên cường, không hối tiếc. Với chị lúc này, mong cầu lớn nhất chỉ là đủ sức khỏe để tiếp tục chăm sóc hai con, cùng vun vén cho gia đình nội ngoại.

Chị Gấm bày tỏ: "Mình đã chứng kiến rất nhiều người bị suy thận hoặc bị bệnh về tim. Có người chờ cơ hội hiến nhưng không có tạng để ghép hoặc không có tạng phù hợp. Bản thân mình khi thấy cũng rất buồn. Mình nghĩ rằng, nếu chồng mình nằm xuống mà có thể giúp được nhiều người thì có lẽ anh ấy cũng không trách mình."

Mất mát là điều không thể bù đắp. Nhưng trong nỗi đau ấy vẫn le lói một niềm an ủi, bởi sự ra đi không vô nghĩa. Sự sống đã được nối dài từ một nghĩa cử cao đẹp.

Từ nghĩa cử hiến tạng của hai người đàn ông trên, 8 con người khác đã được cứu sống và 4 người đã được nhìn thấy ánh sáng trở lại. Ở đâu đó, những nhịp tim tiếp tục đập, những đôi mắt mở ra với cuộc đời mới.

Hiến tạng không xóa đi nỗi đau nhưng sẽ làm cho nỗi đau trở nên có ý nghĩa. Từ những hy sinh thầm lặng ấy, sự sống đã được hồi sinh, không chỉ trong cơ thể những người được cứu mà còn trong niềm tin về lòng nhân ái giữa con người với con người.

Sửa luật để tăng nguồn tạng hiến bền vững

Trước thực trạng nguồn tạng hiến vẫn còn rất khan hiếm trong khi lượng bệnh nhân chờ hiến lớn, Luật Hiến ghép mô tạng được cho là đã không còn phù hợp sau gần 20 năm ban hành. Theo nhiều chuyên gia, những bất cập như thiếu cơ chế tài chính đồng bộ, quy trình chẩn đoán chết não phức tạp, hoạt động điều phối tạng chưa được luật hoá cụ thể là một trong những bất cập khiến công tác vận động hiến và ghép tạng ở Việt Nam còn nhiều hạn chế.

Thậm chí, những nghĩa cử hay nói đúng hơn là sự tri ân các gia đình hiến tạng vẫn có những ý kiến trái chiều, đôi khi gây trở ngại cho hoạt động đầy tính nhân văn này và cũng là nỗi niềm trăn trở của nhiều người nhận tạng.

Trong niềm vui và hạnh phúc khi được xuất viện trở về cùng gia đình sau hơn 50 ngày được các bác sĩ thực hiện ghép tim và phổi, một người phụ nữ đã không khỏi xúc động, khi giờ đây chị có thể được sống một cuộc sống mới, cuộc sống của một người bình thường mà trước đây chị chưa bao giờ được cảm nhận.

Bệnh nhân chia sẻ: "Tôi cảm thấy rất hạnh phúc vì được hồi sinh trở lại giống như một người khoẻ mạnh. Điều đó đối với tôi từ xưa đến giờ chưa từng có. Vì khi sinh ra, tôi đã bị bệnh tim và phổi bẩm sinh nên chưa biết cảm giác của một người khoẻ là như thế nào. Bây giờ, tôi như được hồi sinh, được tái tạo trở lại thành một con người khác hoàn toàn và có nhiều năng lượng hơn."

Nhờ nghĩa cử cao đẹp của gia đình người hiến tạng mà nhiều người bệnh hiểm nghèo đã được hồi sinh. Thế nhưng, đây chỉ là con số rất nhỏ trong vô vàn những bệnh nhân đang khắc khoải chờ tạng ghép.

Theo các chuyên gia, sau gần 20 năm, Luật Hiến ghép mô tạng đã bộc lộ nhiều vướng mắc và rào cản khiến cho công tác này gặp nhiều khó khăn. Tỷ lệ người chết não hiến tạng còn thấp. Nhiều ý kiến cho rằng, việc sửa đổi luật hiện nay là cần thiết, đặc biệt là tập trung vào những vấn đề trọng điểm như cơ chế tài chính, pháp lý và quyền của người hiến tạng, đặc biệt là tính minh bạch, có như vậy mới giúp tăng nguồn tạng hiến bền vững.

PGS.TS Đồng Văn Hệ - Giám đốc Trung tâm Điều phối ghép tạng Quốc gia cho biết: "Có mấy điểm cần phải sửa, đó là trẻ em được cho phép hiến, chết tim cho phép hiến và có cơ chế tài chính. Tài chính ở đây là cả cho ghép tạng và hiến tạng, bởi hiện nay cơ chế tài chính cho ghép cũng chưa có và tài chính cho hiến buộc phải có, vì để có một người hiến tạng thì quy trình rất phức tạp, rất nhiều công đoạn mà không có cơ chế tài chính. Chúng ta biết rằng, nếu không có người hiến thì sẽ không thể ghép tạng."

Bên cạnh đó, quy định người dưới 18 tuổi không được hiến, các điều kiện để chẩn đoán chết não cũng như quy trình đăng ký hiến tạng còn rườm rà, hoạt động điều phối chưa được giám sát công khai minh bạch, là những hạn chế cần phải được thay đổi.

Ông Nguyễn Trọng Khoa - Phó Cục trưởng Cục Quản lý khám, chữa bệnh, Bộ Y tế bày tỏ: "Trước đây, chúng ta đã quy định chỉ những người chết não mới được hiến tạng nhưng nay sẽ mở rộng ra đối với những người chết tim. Bên cạnh đó chúng ta cũng cần phải điều chỉnh cả nhóm đối tượng ưu tiên đối với người được ghép, điều chỉnh sao cho phù hợp với vấn đề khoa học, tính nhân đạo, nhân văn và minh bạch công bằng đối với tất cả các nhóm đối tượng được ghép."

Theo thống kê của Bộ Y tế, hiện cả nước mới có hơn 133.000 người đăng ký hiến mô tạng, tỷ lệ người chết não hiến tạng còn thấp chỉ chiếm khoảng 5% so với số người được xác định chết não. Việc sửa đổi Luật Hiến ghép mô tạng trong đó chú trọng mở rộng quyền lợi cho ngưới hiến tạng được kỳ vọng tạo nền tảng pháp lý bền vững, nhân văn và hiệu quả cho lĩnh vực hiến, ghép tạng, mang lại cơ hội sống cho hàng nghìn người bệnh mỗi năm.

Hiến tạng là sự cho đi vô điều kiện, một quyết định nhân văn trong thời khắc đau thương nhất. Hành trình nhân ái ấy không kết thúc trong phòng mổ mà vẫn đang tiếp diễn bằng sự quan tâm, sẻ chia dành cho những gia đình ở lại. Khi xã hội cùng chung tay tiếp sức, những người mất đi, người thân vì nghĩa cử cao đẹp ấy sẽ có thêm niềm tin để bước tiếp, để lớn lên và viết tiếp những ước mơ còn dang dở. “Sau hiến tạng: Hành trình được tiếp sức” cũng là lời nhắc về sự tử tế được nối dài, từ một sự sống được hồi sinh đến một tương lai đang được nâng đỡ.