Siết chặt quy định về khí thải tác động ra sao đến người dân và doanh nghiệp vận tải?
Trước thực trạng ô nhiễm không khí ngày càng gia tăng tại các đô thị lớn, trong đó khí thải từ ô tô là một trong những nguồn phát thải chủ yếu, việc siết chặt quy định về khí thải phương tiện đang được dư luận đặc biệt quan tâm. Từ góc nhìn quản lý và chuyên môn, những quy định mới này có ý nghĩa như thế nào trong bảo vệ môi trường, đồng thời tác động ra sao đến người dân và doanh nghiệp vận tải?
Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội đã có cuộc trao đổi với ông Nguyễn Công Hùng - Phó Chủ tịch Hiệp hội Vận tải Việt Nam xung quanh nội dung này.
Phóng viên: Thưa ông, với lộ trình đã đưa ra, theo ông, quy định này có ảnh hưởng trực tiếp như thế nào đến giao thông đi lại của người dân Hà Nội?
Ông Nguyễn Công Hùng: Việc Chính phủ ban hành Quyết định số 43 về định mức phát thải là một bước đi hoàn toàn hợp lý và cần thiết. Theo đó, mức khí thải mức 2 sẽ được áp dụng cho các phương tiện có niên hạn sử dụng từ 17 năm trở lại đây (giai đoạn từ năm 1999 đến 2016). Thực chất, các mức quy định ở đây tương đương với các tiêu chuẩn Euro. Trong khi các dòng xe mới hiện nay phải đáp ứng tiêu chuẩn Euro 4, Euro 5, thì việc áp dụng mức 2 cho các xe cũ là một sự linh hoạt và tạo điều kiện từ phía cơ quan quản lý. Điều này đồng nghĩa với việc các chủ phương tiện cần tập trung duy tu, bảo dưỡng và nâng cấp định kỳ để đảm bảo xe luôn vận hành trong ngưỡng phát thải cho phép, góp phần cải thiện chất lượng không khí đô thị.
Phóng viên: Theo nội dung quy định, thì với ô tô sẽ có 5 mức khác nhau, tuy nhiên, cùng một quy định, nhưng ở các địa bàn khác nhau lại có những quy định khác, ông có thể giải thích thêm về điều này?
Ông Nguyễn Công Hùng: Việc áp dụng các mức phát thải theo Quyết định 43 là hoàn toàn hợp lý, bởi nó đảm bảo được tính công bằng trong xã hội. Lộ trình này phân định rõ ràng: Xe cũ áp dụng mức tiêu chuẩn vừa phải, trong khi xe mới phải tuân thủ những yêu cầu khắt khe hơn. Cụ thể, những dòng xe sản xuất từ năm 2022 trở đi đương nhiên phải đáp ứng mức 4 và mức 5 (tương đương tiêu chuẩn Euro 4 và Euro 5 của châu Âu). Việc xây dựng hệ thống định mức phân tầng như vậy không chỉ tạo điều kiện cho các chủ phương tiện cũ có thời gian thích ứng, duy tu, mà còn thúc đẩy xu hướng sử dụng công nghệ sạch đối với các dòng xe hiện đại.
Phóng viên: Theo ông quy định này sẽ ảnh hưởng như thế nào tới các tài xế taxi cũng như các doanh nghiệp vận tải khi địa bàn hoạt động của họ chủ yếu tại các thành phố lớn với mức ô nhiễm cao?
Ông Nguyễn Công Hùng: Trong Quyết định số 43, chúng ta thấy rõ sự phân hóa tác động lên hai nhóm đối tượng chính là xe cá nhân và xe kinh doanh vận tải. Riêng với khối kinh doanh vận tải, quy định được chia thành hai loại hình cụ thể: nhóm xe tuyến cố định, xe hợp đồng và nhóm xe taxi.
Đối với xe tuyến cố định và xe hợp đồng, do đặc thù không bị giới hạn nghiêm ngặt về niên hạn sử dụng, các phương tiện này thường sẽ áp dụng tiêu chuẩn phát thải ở mức 2. Trong khi đó, với nhóm xe taxi, luật pháp và quy định của Thành phố đã xác lập rất rõ niên hạn sử dụng tối đa là 12 năm; sau thời gian này, bắt buộc phải thực hiện chuyển đổi phương tiện.
Đặc biệt, vừa qua UBND Thành phố Hà Nội đã trình HĐND dự thảo về lộ trình chuyển đổi phương tiện xanh. Theo đó, từ nay đến năm 2030, toàn bộ hệ thống xe taxi sẽ phải chuyển đổi từ sử dụng nhiên liệu hóa thạch sang nhiên liệu xanh, cụ thể là xe điện và xe hybrid. Về phía các doanh nghiệp vận tải, chúng tôi hoàn toàn chủ động và sẵn sàng tuân thủ lộ trình này. Bởi lẽ, trong quy trình quản lý chuyên nghiệp, mọi phương tiện trước khi rời gara đều phải đi qua các bước bảo trì, bảo dưỡng định kỳ nghiêm ngặt. Việc thực hiện tốt các quy chuẩn mới không chỉ là trách nhiệm tuân thủ pháp luật, mà còn là cam kết của doanh nghiệp trong việc giảm thiểu ô nhiễm, góp phần kiến tạo một Thủ đô xanh và bền vững trong giai đoạn sắp tới.
Phóng viên: Sự tác động là không thể trách khỏi, vậy các đơn vị kinh doanh vận tải cần có sự chuẩn bị như thế nào để đáp ứng yêu cầu quy định?
Ông Nguyễn Công Hùng: Về công tác chuẩn bị, các khuôn khổ pháp lý hiện hành đã được ban hành rất chặt chẽ và khắt khe đối với doanh nghiệp kinh doanh vận tải, đặc biệt là khối xe taxi. Theo quy định, chúng tôi bắt buộc phải vận hành bộ phận theo dõi an toàn giao thông, có xưởng sửa chữa, gara riêng và phải kiểm soát kỹ thuật phương tiện nghiêm ngặt trước khi lăn bánh. Do đó, việc bảo trì, bảo dưỡng tại các doanh nghiệp vận tải luôn được thực hiện một cách bài bản và hệ thống.
Tuy nhiên, thực tế cũng đang đặt ra sức ép rất lớn cho các doanh nghiệp trong việc nâng cấp và đầu tư mạnh mẽ để thay đổi phương tiện. Đây là một thách thức không nhỏ trong bối cảnh thị trường đang có sự giảm sút, trong khi chi phí đầu tư phương tiện mới lại ở mức cao. Đơn cử như việc đầu tư một chiếc xe điện hiện nay, mức giá thấp nhất cũng dao động khoảng 400 - 500 triệu đồng. Điều này đòi hỏi các doanh nghiệp, từ tuyến cố định cho đến xe hợp đồng, phải có lộ trình tập trung nguồn lực để đầu tư mới, nâng cấp hệ thống và duy trì công tác sửa chữa, bảo dưỡng ở mức tối ưu nhất nhằm đáp ứng các quy chuẩn khắt khe về phát thải.
Phóng viên: Vâng, xin trân trọng cảm ơn ông!
