Tiết kiệm năng lượng - Động lực tăng trưởng kinh tế
Tính toán cho thấy, nếu nền kinh tế có thể tiết kiệm được 3% điện năng mỗi năm, tương đương với hàng chục nghìn tỷ đồng, sẽ là một nguồn tài chính quan trọng cho phát triển bền vững.
Trong phiên họp lần thứ nhất của Hội đồng Thi đua khen thưởng Trung ương nhiệm kỳ 2026 - 2031 mới đây, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng cho biết, ngay từ đầu nhiệm kỳ, Trung ương đã triển khai mục tiêu tiết kiệm, chống lãng phí tối thiểu 5 - 10% chi thường xuyên. Việc này sẽ được triển khai đồng bộ và mạnh mẽ ngay trong năm 2026, áp dụng cho các bộ, ngành, địa phương trên cả nước gắn các mục tiêu thi đua khen thưởng với tăng trưởng kinh tế.
Từ cắt giảm chi phí không thiết yếu, giảm chi phí mua sắm, hội nghị, đi công tác, tiết kiệm điện, xăng dầu ở phạm vi toàn quốc, ngân sách sẽ có thêm hàng trăm nghìn tỷ đồng cho các ưu tiên quốc gia. Đó không phải là một nguồn tiền mới mà là phần chúng ta có thể tiết kiệm được nếu chi tiêu kỷ luật hơn.
Thủ tướng Lê Minh Hưng khẳng định: "Ngay từ đầu nhiệm kỳ này, Chính phủ đã thực hiện phân bổ vốn chi thường xuyên với tinh thần tiết kiệm ngay 10% và khả năng tới đây sẽ tiếp tục cắt giảm thêm từ 5-10% nữa. Nếu tiết kiệm được 10% chi thường xuyên, chúng ta sẽ có khoảng 170.000 đến 180.000 tỷ đồng; nếu đạt mức 20%, con số này sẽ là 360.000 tỷ đồng. Đây là nguồn lực rất lớn để bố trí vào những mục tiêu ưu tiên của đất nước. Vì vậy, trong bối cảnh khó khăn hiện nay, bắt buộc các bộ, ngành và địa phương phải tiếp tục triệt để tiết kiệm chi thường xuyên, từ việc mua sắm trang thiết bị đến tổ chức hội nghị, hội thảo và đi công tác".
Bên cạnh việc giảm chi tiêu công, tiết kiệm điện là một trong những mục tiêu được Chính phủ đặc biệt chú trọng. Chính phủ yêu cầu tiết kiệm ít nhất 3% điện năng mỗi năm và 10% trong các tháng cao điểm nắng nóng. Đây không chỉ là một khuyến khích mà đã trở thành yêu cầu bắt buộc đối với các bộ, ngành, doanh nghiệp và người dân. Một số doanh nghiệp đã áp dụng các biện pháp tiết kiệm điện hiệu quả. Ví dụ, tại một khu công nghiệp, việc sử dụng điện mặt trời áp mái đã giúp giảm chi phí điện năng đáng kể. Do nguồn điện mặt trời không thể đáp ứng hoàn toàn nhu cầu sản xuất, nhiều doanh nghiệp đã kết hợp sử dụng điện lưới trong các giờ thấp điểm để vận hành ổn định dây chuyền sản xuất. Cách phân bổ linh hoạt này giúp nhiều doanh nghiệp giảm ít nhất 15% chi phí điện năng.
Ông Wuxian Hong, Phó Tổng Giám đốc Công ty khu công nghiệp Hải Hà cho biết: "Trong giai đoạn vừa qua, chúng tôi đã chủ động sử dụng điện mặt trời áp mái để phục vụ việc sản xuất sao cho đạt hiệu quả cao nhất và tiết kiệm chi phí điện năng tối đa. Đây không chỉ là giải pháp ngắn hạn mà về lâu dài, chúng tôi sẽ phải tiếp tục triển khai mở rộng mô hình này".
Một trong những chiến lược hiệu quả mà nhiều doanh nghiệp đang áp dụng là tận dụng ánh sáng tự nhiên và hệ thống thông gió tự nhiên để giảm chi phí điện năng. Ông Đào Xuân Hùng, Giám đốc Nhà máy dây và cáp điện Vạn Xuân cho biết, Nhà máy đã tiết kiệm tới 40% điện năng cho chiếu sáng chỉ nhờ việc tận dụng nguồn sáng tự nhiên vào ban ngày và thiết kế hệ thống điện đóng cắt theo vùng.
Các doanh nghiệp sản xuất bao bì tái chế cũng đã thực hiện các biện pháp tái sử dụng nguyên liệu và tiết kiệm năng lượng, giúp giảm tới 30% chi phí sản xuất, đồng thời giảm phát thải và hướng tới một mô hình sản xuất tuần hoàn bền vững.
Ông Bùi Quang Đức, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Thuận Đức cho hay: "Chúng tôi đã xử lý được nguồn nước để thu gom và đưa quay trở lại phục vụ sản xuất đúng theo quy trình tuần hoàn. Việc này giúp doanh nghiệp tiết kiệm được rất nhiều nguồn nước cũng như các loại năng lượng phục vụ cho quá trình xử lý".
Để đạt được mục tiêu tiết kiệm năng lượng, các doanh nghiệp không chỉ giảm chi phí mà còn nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên, từ đó cải thiện biên lợi nhuận và nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường. Công nghiệp hiện vẫn là lĩnh vực tiêu thụ năng lượng lớn nhất tại Việt Nam, chiếm khoảng 47% tổng nhu cầu sử dụng năng lượng của cả nước, là khu vực có dư địa rất lớn để tiết kiệm năng lượng.
Ông Phạm Văn Quân, Phó Cục trưởng Cục Công nghiệp - Bộ Công Thương nhấn mạnh: "Cần phải xây dựng mô hình quản trị tinh gọn, xanh hóa và số hóa. Mục tiêu là làm sao giảm được thời gian dừng chờ sản xuất, giảm thiểu các hao hụt, lỗi hỏng trong quá trình vận hành cũng như cắt giảm thời gian lưu kho".
Theo tính toán, nếu mỗi doanh nghiệp trong số 3.000 cơ sở sử dụng năng lượng trọng điểm có thể tiết kiệm được 2% điện năng tiêu thụ, toàn bộ hệ thống sẽ giảm khoảng 1,6 tỷ kWh điện, tương đương với khoảng 3.200 tỷ đồng.
Ông Đậu Anh Tuấn, Trưởng Ban Pháp chế - Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam cho rằng: "Bên cạnh tiết giảm năng lượng, đây là giai đoạn doanh nghiệp cần đầu tư mạnh mẽ hơn vào năng lượng tái tạo. Nếu như trước đây còn do dự với điện mặt trời hay các nguồn năng lượng tái tạo khác, thì nay chính là thời điểm phù hợp để triển khai những dự án này. Việc đa dạng hóa nguồn năng lượng và nguyên liệu sẽ giúp doanh nghiệp tiết giảm chi phí và vận hành bền vững hơn".
